2020-11-24 GNORAnews

Τα Social Media επαναπροσδιορίζουν το πολιτικό παιχνίδι

Τα Social Media ανεβάζουν τον βαθμό δυσκολίας των κομμάτων να διαχειριστούν δύσκολα θέματα

Τα Social Media διαφοροποιούν τους όρους του πολιτικού παιχνιδιού όπως τους αντιλαμβανόμασταν μέχρι σήμερα. Η ενημέρωση των πολιτών δεν εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από τα παραδοσιακά ΜΜΕ. Μέσω των Social Media οι ειδήσεις διαχέονται με δυσανάλογα μεγαλύτερη ταχύτητα, στοιχείο που μειώνει τα περιθώρια αντίδρασης και ανεβάζει τον βαθμό δυσκολίας για τη διαχείριση επικοινωνιακών κρίσεων. Η εποχή που η επιρροή των κομμάτων ή της εκάστοτε εξουσίας σε παραδοσιακά Μέσα Ενημέρωσης ήταν αρκετή για να τους εξασφαλίσει προνομιακή μεταχείριση έχει παρέλθει, αφού είναι σχεδόν αδύνατον να ελεγχθεί το μήνυμα και η αντίδραση στα Social Media.

 

Τεστ αντανακλαστικών!

Καθημερινά τα κόμματα δίνουν εξετάσεις καλών αντανακλαστικών και φαίνεται ότι ο ρόλος που διαδραματίζουν πλέον τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ), σε όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητάς μας, κάνει το έργο τους ακόμα πιο δύσκολο. Αυτό είδαμε να συμβαίνει και με τις αμήχανες πρώτες αντιδράσεις των δύο μεγάλων κομμάτων του τόπου μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου με το αποκαλυπτικό βίντεο του Al Jazeera.

Η κοινωνία βρέθηκε για μία ακόμη φορά ένα βήμα πιο μπροστά από τα κόμματα, ασκώντας αφόρητη πίεση μέσω των Social Media για παραιτήσεις και κάθαρση.

Γίναμε μάλιστα μάρτυρες ξανά του φαινομένου της διοργάνωσης εκδηλώσεων διαμαρτυρίας με σημείο εκκίνησης τα ΜΚΔ. Δέκτες της πίεσης όμως στην προκειμένη περίπτωση δεν ήταν μόνο οι πολιτικοί, αλλά και τα ΜΜΕ, με την κοινωνία να απαιτεί πιο αποκαλυπτική δημοσιογραφία στο πρότυπο του ντοκιμαντέρ του Al Jazeera για το Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα.

 

Η δύναμη της εικόνας

Η δύναμη της εικόνας φαίνεται να ήταν καθοριστικό στοιχείο για τη διόγκωση της αντίδρασης στο ντοκιμαντέρ του Al Jazeera, επισημαίνουν στο ΓΝΩΡΑ CONFIDENTIAL οι ακαδημαϊκοί Δημήτρης Τριμιθιώτης και Παναγιώτης Σταυρινίδης, αφού ρεπορτάζ για σκιές γύρω από το Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα είχαν δημοσιευτεί επανειλημμένα στον Τύπο το προηγούμενο χρονικό διάστημα, χωρίς όμως να προκαλέσουν εντύπωση και να συζητηθούν, στον βαθμό που αυτό συνέβη με το συγκεκριμένο βίντεο.

 

Δημόσια debates σε θαλάμους αντήχησης

Οι δύο ακαδημαϊκοί συμφωνούν ότι τα Social Media παρουσιάζουν αρκετά σημεία στα οποία μοιάζουν με παραδοσιακό καφενείο, όπου κάποιοι κάνουν περισσότερη φασαρία από άλλους, επιβάλλουν το θέμα και τον τόνο της συζήτησης, όμως την ίδια στιγμή υπάρχει και η σιωπηρή πλειοψηφία που ακούει, βλέπει, αλλά προτιμά να μην εκφράζεται.

Ο λέκτορας Δημοσιογραφίας και Μέσων Επικοινωνίας στο Τμήμα Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κύπρου Δημήτρης Τριμιθιώτης στάθηκε και στις διαφορές. Όπως επεσήμανε, στο Facebook, που είναι το κυρίαρχο ΜΚΔ, ο κάθε χρήστης βλέπει περιεχόμενο προσαρμοσμένο μέσω αλγορίθμων στις προτιμήσεις και τα ενδιαφέροντά του. «Αυτό το φαινόμενο το έχουν ονομάσει echo-chamber. Στα ελληνικά θα μπορούσαμε να το πούμε θάλαμοι αντήχησης. Δηλαδή βρισκόμαστε σε χώρους όπου συναναστρεφόμαστε με άτομα με τα οποία μοιραζόμαστε κοινά ενδιαφέροντα και πολλές φορές και κοινές απόψεις. Άρα στα Social Media δημιουργείται έντονα η εντύπωση ότι υπάρχει μια καθολική ομοφωνία ως προς κάποια ζητήματα, ενδιαφέροντα ή ακόμη και για το ποια είναι η επικαιρότητα, άρα ναι, μπορεί κάποιες πληροφορίες να παίρνουν κάποιες πιο έντονες διαστάσεις στα ΜΚΔ, αλλά παραμένει κατά κάποιο τρόπο ξεχωριστή (σ.σ. η επικαιρότητα) για τον καθένα ή για συγκεκριμένες ομάδες».

Σύμφωνα με τον κ. Τριμιθιώτη από τη μια τα Social Media δίνουν βήμα στους πολίτες να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, όμως την ίδια στιγμή αυτή η δυνατότητα έκφρασης άποψης και εκτόνωσης συναισθημάτων ίσως κάποιες στιγμές να λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας για να διαμαρτυρηθούμε με φυσική παρουσία και να μετουσιώσουμε την αγανάκτησή μας σε μια οργανωμένη ορθολογική διαμαρτυρία.

 

Θέματα ωρών!

Ο κ. Τριμιθιώτης αναδεικνύει ότι στα Social Media μπορεί να γίνει διάχυση πληροφοριών σε μεγάλη μερίδα του πληθυσμού, αλλά είναι διαφορετικό ζήτημα κατά πόσο θα έχουν διάρκεια αυτές οι πληροφορίες. «Η οικονομία των clicks οδηγεί περισσότερο στην αμεσότητα, ποιος θα βγάλει ένα θέμα πιο γρήγορα. Αξίζει να διερωτηθούμε αν προωθείται μια αναλυτική – ορθολογική σκέψη για κάποια ζητήματα ή οι αντιδράσεις είναι περισσότερο συναισθηματικές, με δραματοποίηση καταστάσεων ή επιδερμική αντίληψη των γεγονότων. Με τους φοιτητές μου λέμε ότι ένα ζήτημα διαρκεί το πολύ τρεις ώρες. Με άλλα θέματα ασχολούμαστε το πρωί στο Facebook και με άλλα το βράδυ».

 

Οι σιωπηλοί

Όπως συμβαίνει και στα παραδοσιακά καφενεία, ο κ. Τριμιθιώτης σημειώνει ότι και στα Social Media υπάρχουν οι σιωπηλοί. «Υπάρχει μια πλειοψηφία που είναι σιωπηλή. Υπάρχουν άτομα που εκφράζονται πιο έντονα και πιο συχνά και άλλοι που απλώς παρακολουθούν. Άρα είναι συγκεκριμένη κατά κάποιο τρόπο η μερίδα που ορίζει το debate στα Social Media».

Στάθηκε ακόμη στην τάση των νέων προς Social Media όπως το Instagram. «Η τάση των νέων είναι προς άλλα μέσα, όπως το Instagram. Το Twitter είναι πιο πολιτικό μέσο και πιο δημοσιογραφικό. Βλέπω με ανησυχία ότι η τάση των νέων είναι στο Instagram που δεν επιτρέπει τόσο τη συζήτηση αλλά δείχνει γιατί θέλουμε να χρησιμοποιούμε τα Social Media. Για ψυχαγωγία, αυτοπροβολή, παρά για πολιτική εγρήγορση και ενημέρωση».

 

Η διάδραση μέσω Social Media είναι ακόμη σε βρεφική ηλικία

Ο αναπληρωτής καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Παναγιώτης Σταυρινίδης εντοπίζει πλεονεκτήματα αλλά και μειονεκτήματα στη σύγκριση της εποχής της παντοκρατορίας των παραδοσιακών ΜΜΕ και των Social Media σήμερα. «Λόγω των Social Media θα διαδοθεί ένα γεγονός πολύ πιο γρήγορα και σε πολύ περισσότερο κόσμο», επεσήμανε. Την ίδια όμως στιγμή, δεν μπορεί κανείς να είναι βέβαιος ότι στα ΜΚΔ ο καθένας μεταδίδει μια πληροφορία όπως έχει συμβεί ή ότι προσθέτει και αφαιρεί χαρακτηριστικά, κάτι που περιέγραψε ως επικίνδυνο. «Η περίοδος των παραδοσιακών ΜΜΕ είχε μειονεκτήματα σε ό,τι αφορά την πολυφωνία, στο να μαθαίνουμε πράγματα που μπορεί ποτέ να μην τα μαθαίναμε από τα παραδοσιακά Μέσα, αλλά είχε και θετικά χαρακτηριστικά, όπως τον επαγγελματισμό, τουλάχιστον κάποιων, όπως και τη μετάδοση σωστών πληροφοριών. Τώρα αυτό περίπου έχει χαθεί. Δημιουργείται ένα σπασμένο τηλέφωνο, μεταδίδουμε ο ένας από τον άλλον ένα γεγονός και κάθε φορά που το αναπαράγουμε αλλοιώνονται τα χαρακτηριστικά του», τόνισε ο κ. Σταυρινίδης.

 

Αναζωπυρώνονται ένστικτα

Ο κ. Σταυρινίδης εντοπίζει ότι αρκετοί στα Social Media συμπεριφέρονται διαφορετικά από ό,τι στη διά ζώσης επικοινωνία με τον υπόλοιπο κόσμο. «Η απόσταση μέσω της οθόνης και του πληκτρολογίου φαίνεται να αναζωπυρώνει ένστικτα και συμπεριφορές. Κάτω από άλλες συνθήκες πολύς κόσμος θα ήταν πολύ πιο προσεκτικός», επεσήμανε. Κατά τον κ. Σταυρινίδη αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται η κοινωνική αντίδραση, αφού παλαιότερα εκδηλωνόταν με διαδηλώσεις στους δρόμους, ενώ σήμερα διαμαρτυρόμαστε μέσω Social Media. Βεβαίως, όπως επεσήμανε, είχαμε στο πρόσφατο παρελθόν παραδείγματα διοργάνωσης μαζικών εκδηλώσεων μέσω διαδικτύου. «Είδαμε μαζικές εκδηλώσεις σε κάποια πρόσφορα γεγονότα που μπορεί να οργανώθηκαν και καλύτερα μέσω διαδικτύου. Δεν έχω καταλήξει αν μας αποτρέπει ή αν μας ενδυναμώνει (σ.σ. η έκφραση διαμαρτυρίας μέσω των Social Media). Μπορεί να συμβαίνουν και τα δύο», παρατήρησε. Συμφώνησε εξάλλου ότι μπορεί να είμαστε οι περισσότεροι χρήστες των Social Media, αλλά η σιωπηλή πλειοψηφία επιλέγει ρόλο παρατηρητή. «Πάντοτε θα συμβαίνει αυτό και στον κόσμο του διαδικτύου».

 

Αλλάζουν την επικοινωνία, την οικονομία, την κοινωνία

Σύμφωνα με τον κ. Σταυρινίδη, η διάδρασή μας μέσω διαδικτύου και των Social Media βρίσκεται ακόμη σε βρεφική ηλικία. «Το διαδίκτυο και ειδικά το Διαδίκτυο των Πραγμάτων, όπως το ονομάζουμε για την επόμενη γενιά, θεωρώ ότι θα είναι η διασύνδεση άψυχων με έμψυχα πράγματα. Θα αλλάξει πάρα πολύ την επικοινωνία, την οικονομία και την κοινωνία, οπότε νομίζω ότι ακόμη και στη δική μας εποχή θα ζήσουμε τον άνθρωπο μέσω διαδικτύου με έναν πολύ διαφορετικό τρόπο από ό,τι τον ζούμε σήμερα. Αν αυτό που ζούμε σήμερα είναι μια ιδιόμορφη επανάσταση, γιατί μπορώ σήμερα να επικοινωνήσω με τον Πρόεδρο μιας μεγάλης χώρας μέσω Twitter, το τι θα συμβεί στη σχέση πολίτη – πολιτικών τα επόμενα χρόνια είναι δύσκολο να το περιγράψει κανείς. Αν θα είναι καλό ή κακό δεν το ξέρουμε. Η ιστορία μάς διδάσκει ότι σε μεταβατικές περιόδους μπορεί να συμβούν πολύ άσχημα πράγματα, όπως το να βγουν στην εξουσία άνθρωποι σαν τον Τραμπ. Άρα τα δημοκρατικά μας αντανακλαστικά να είναι εκεί», κατέληξε.

 

Tης Κατερίνας Ζορμπά – Senior Communication Consultant στη ΓΝΩΡΑ Σύμβουλοι Επικοινωνίας

Το άρθρο φιλοξενήθηκε στο 2ο τεύχος του ΓΝΩΡΑ Confidential.

  • Share:
Εγγραφείτε στη λίστα επικοινωνίας του ΓΝΩΡΑ Confidential για να λαμβάνετε πρώτοι το μηνιαίο Newsletter.

Δεν ήταν δυνατή η αποθήκευση της εγγραφής σας. Παρακαλούμε προσπάθηστε ξανά
Η εγγραφή σας έχει αποθηκευτεί. Ευχαριστούμε!

Εγγραφή στο ΓΝΩΡΑ Confidential