Πίσω στο 2014, όταν για πρώτη φορά ανέμισε στον ουρανό της Λευκωσίας η σημαία της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας στην πρώτη Πορεία Υπερηφάνειας στην Κύπρο, μέσα σε ένα γενικότερο κλίμα συντηρητικών προσεγγίσεων και υπό τον φόβο των αντιδράσεων, τόσο από εκκλησιαστικούς κύκλους, όσο και από ακραία στοιχεία, λίγοι πίστευαν πως το γεγονός αυτό θα αποκτούσε πραγματική υπόσταση με πολιτικά και κοινωνικά αιτήματα. Κι όμως στο πλαίσιο εκείνης της εποχής, αυτή η πράξη σηματοδότησε μια σημαντική κοινωνικοπολιτική αλλαγή, υπογραμμίζοντας τον στόχο που έθετε η κοινότητα για ορατότητα και ένταξη στον δημόσιο διάλογο μιας σειράς σημαντικών ζητημάτων που άπτονται της ισότητας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Είναι γεγονός ότι από την πρώτη κιόλας εμφάνισή της το 2014, η Πορεία Υπερηφάνειας λειτούργησε όχι μόνο ως κοινωνικό γεγονός αλλά και ως πεδίο άσκησης επικοινωνιακής πολιτικής, αναδεικνύοντας με σαφή τρόπο πώς η πολιτική σκηνή χειρίζεται ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε ιδεολογικές προσεγγίσεις, τις πιέσεις της κοινής γνώμης και τις προεκλογικές σκοπιμότητες.

Όσες/οι παρακολουθούν στενά τα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα της Κύπρου, θυμούνται ότι στην εξέδρα παρατάσσονταν κομματικά και πολιτικά πρόσωπα, σαφώς πλην του ΕΛΑΜ, αξιοποιώντας επικοινωνιακά την ευκαιρία να στείλουν το δικό τους πολιτικό μήνυμα για αποδοχή και συμπερίληψη των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων στην κοινωνία και τον σεβασμό στο δικαίωμα της ισότητας και της ισονομίας, ανεξάρτητα από τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό.

Δέκα χρόνια μετά το σκηνικό έχει αλλάξει και πλέον καταγράφονται σημαντικές απουσίες στην Πορεία Υπερηφάνειας. Το 2024, μόλις μια βδομάδα πριν από τις διπλές Εκλογές, ορισμένα κόμματα που τα προηγούμενα χρόνια συμμετείχαν συντεταγμένα στις Πορείες Υπερηφάνειας, για πρώτη φορά, επιλέγουν να κάνουν ένα βήμα πίσω φοβούμενα την απώλεια ψήφων. Φέτος, ένα χρόνο πριν από τις Βουλευτικές Εκλογές του 2026, οι απουσίες γίνονται ολοένα και πιο έντονες. Και βέβαια δεν μπορούν να ερμηνευτούν ξέχωρα από το γενικότερο πλαίσιο της δημόσιας συζήτησης που διεξάγεται τα τελευταία χρόνια και αφορά είτε τα ζητήματα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης (τα οποία πολλές φορές κινούνται από συγκεκριμένους κύκλους στα όρια της παραπληροφόρησης), είτε θέματα όπως ο γάμος ομόφυλων ζευγαριών και κυρίως η τεκνοθεσία, γεγονός που αποτελεί κόκκινη γραμμή για ένα μεγάλο συντηρητικό κομμάτι της κοινωνίας.

Η συμμετοχή κομμάτων όπως το ΑΚΕΛ και το Volt, τα οποία έχουν εκφράσει με ποικίλους τρόπους την υποστήριξή τους, μεταφέρει τόσο ένα προοδευτικό συμπεριληπτικό μήνυμα, όσο και ένα μήνυμα πολιτικής συνέπειας. Ωστόσο, η αποχή ή η μερική συμμετοχή των υπόλοιπων κομμάτων, ξεκάθαρα συνδέεται με τον φόβο της απώλειας παραδοσιακών ψηφοφόρων. Για παράδειγμα από πλευράς ΔΗΣΥ εντοπίσαμε μόνο την Ξένια Κωνσταντίνου, ενώ τα προηγούμενα χρόνια το κόμμα είχε εκπροσωπηθεί στο υψηλότερο επίπεδο.

Η οργανωμένη απουσία των ηγεσιών, ιδιαίτερα υπό το βάρος της παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου, ερμηνεύεται ως ένα μήνυμα προς συγκεκριμένες ομάδες ψηφοφόρων για αποστασιοποίηση από ζητήματα που εξακολουθούν να διχάζουν.

Αναμφίβολα, η κυπριακή κοινωνία διαθέτει όλα εκείνα τα συντηρητικά στοιχεία, τα οποία μετατρέπουν την παρουσία ενός κομματικού σχηματισμού σε εκδηλώσεις όπως είναι το Pride σε μια μορφή πολιτικού ρίσκου. Ιδιαίτερα οι απώλειες που καταγράφουν στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις εντείνουν, όπως φαίνεται, την αβεβαιότητα ότι μια τέτοια πράξη δήλωσης παρουσίας και ξεκάθαρης υποστήριξης μπορεί να επηρεάσει την εκλογική τους βάση. Από την άλλη η επιλογή για «ένα βήμα πίσω» αντανακλά την προσπάθεια αποφυγής πολιτικού κόστους. Επικοινωνιακά, ωστόσο, η απουσία αυτή μετατρέπεται σε αρνητικό μήνυμα.

Περαιτέρω, η παρουσία μεμονωμένων στελεχών χωρίς επίσημη κομματική παρουσία αναδεικνύει τις αντιθέσεις στο εσωτερικό των κομμάτων, υπογραμμίζοντας τις διαφοροποιήσεις που επηρεάζουν τη συνοχή και τα μηνύματα που προσπαθούν να εκπέμψουν. Στην εξίσωση προστίθενται και τα κοινωνικά δίκτυα, τα οποία διαχέουν το μήνυμα ταχύτατα στα ακροατήρια, τα οποία συνήθως δεν συγχωρούν την «ουδετερότητα» πολλαπλασιάζοντας την πίεση προς τα κόμματα να λάβουν σαφείς θέσεις.

Εν κατακλείδι, η πολιτική και κομματική (α)ορατότητα στην Πορεία Υπερηφάνειας της Κύπρου αποτύπωσε φέτος το πώς τα κόμματα διαχειρίζονται σύνθετα κοινωνικά ζητήματα στο πλαίσιο της πολιτικής τους στρατηγικής. Η ορατότητα και η ξεκάθαρη τοποθέτηση δεν είναι απλώς μια πράξη συμβολική, αλλά επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την πολιτική αξιοπιστία και την εκλογική απήχηση σε ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας.

Tης Μυρτώς Ζουμίδου – Communication Consultant στη ΓΝΩΡΑ Σύμβουλοι Επικοινωνίας