Η γλώσσα των πολιτικών διαχρονικά περιλάμβανε κοινοτοπίες και κλισέ. Ακόμη και ανάμεσα σε αυτά, όμως, μπορούσε κανείς να διακρίνει ένα προσωπικό στίγμα και ένα ξεχωριστό ύφος. Σήμερα, μεγάλο μέρος της πολιτικής επικοινωνίας μοιάζει να έχει παραχθεί από το ίδιο εργοστάσιο γραμματικής.

Η είσοδος των εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, επηρέασε σημαντικά την παραγωγή περιεχομένου και τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν οι πολιτικοί στη διάρκεια μιας προεκλογικής εκστρατείας. Από αναρτήσεις στα social media και ομιλίες μέχρι βίντεο και δελτία Τύπου, ο δημόσιος λόγος γίνεται ολοένα και πιο προβλέψιμος.

Μια νέα ξύλινη γλώσσα αναδύεται. Συντακτικά και γραμματικά ορθή τις περισσότερες φορές, αλλά τυποποιημένη. Mε γενικόλογο περιεχόμενο και επαναλαμβανόμενη δομή: ένα πρόβλημα, μια δέσμευση, ένα ελπιδοφόρο μήνυμα και ένα κάλεσμα σε δράση. Μια δομή που ευνοείται από τους αλγόριθμους των κοινωνικών δικτύων και οδηγεί σε μεγαλύτερη αλληλεπίδραση με τους χρήστες (likes, σχόλια και κοινοποιήσεις).

Τα χαρακτηριστικά της νέας πολιτικής γλώσσας είναι συγκεκριμένα:

• Χρήση αντιθέσεων. Π.χ.: «Δεν είναι μόνο το Α αλλά και το Β», «Η 25η Μαρτίου δεν είναι απλώς μια επέτειος. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ελευθερία κατακτιέται με θυσίες και…», «Η Γιορτή της Μητέρας δεν είναι απλώς μια ημέρα αφιερωμένη στις μαμάδες. Είναι μια υπενθύμιση για όλα όσα θεωρούμε δεδομένα, αλλά στην πραγματικότητα είναι ανεκτίμητα».
• Συστηματική χρήση παύλας, άνω τελείας, εισαγωγικών, καθώς και υπερβολικού αριθμού emojis και hashtags.
• Συναισθηματική κορύφωση σχεδόν σε κάθε παράγραφο.
• Επαναλαμβανόμενα μοτίβα με τρίπτυχα, όπως «σταθερότητα, πρόοδος, ασφάλεια» ή έμφαση σε αφηρημένες έννοιες, όπως «αλλαγή», «νέα εποχή», «το μέλλον μας».
• Επανάληψη λέξεων-κλειδιών για Search Engine Optimisation και αλγοριθμική προώθηση.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη εισήγαγε στοιχεία marketing στην πολιτική επικοινωνία. Καθώς οι πολιτικοί επιδιώκουν μεγαλύτερη αλληλεπίδραση, βλέπουμε περισσότερα συνθήματα και ρυθμικές φράσεις που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και για την προώθηση ενός σαμπουάν.

Περαιτέρω, τα μοντέλα ΑΙ εκπαιδεύονται ώστε να παράγουν λόγο θετικό, στρογγυλεμένο και μη συγκρουσιακό. Ως εκ τούτου, προκύπτει ένας πολιτικός λόγος που δύσκολα προκαλεί αντιδράσεις, αλλά ακόμη πιο δύσκολα διαμορφώνει αυθεντική πολιτική ταυτότητα.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ήρθε για να μείνει

Σε κάθε περίπτωση, η Τεχνητή Νοημοσύνη ήρθε για να μείνει. Οποιαδήποτε προσπάθεια αντίστασης στο φαινόμενο θυμίζει τις αντιδράσεις που προκάλεσαν άλλες μεγάλες τεχνολογικές τομές στην ιστορία, όπως ο ηλεκτρισμός, το διαδίκτυο και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Καμία από αυτές τις τεχνολογίες δεν τέθηκε στο περιθώριο. Αντίθετα, ενσωματώθηκαν πλήρως στην καθημερινότητα και αναδιαμόρφωσαν τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, ενημερωνόμαστε και επικοινωνούμε. Το ίδιο αναμένεται να συμβεί και με την Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία θα εξελιχθεί σε ακόμη πιο κεντρικό εργαλείο στις πολιτικές εκστρατείες.

Από εκεί και πέρα, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν χρησιμοποιείται η τεχνολογία, αλλά πώς χρησιμοποιείται. Αξιοποιείται ως υποστηρικτικό εργαλείο ή ως μηχανή καθοδήγησης που αντικαθιστά την πολιτική σκέψη; Στο πρώτο σενάριο, η χρήση μπορεί να αποδειχθεί ωφέλιμη. Στο δεύτερο, η πολιτική μετατρέπεται σε ένα ακόμη προϊόν μέσα σε ένα περιβάλλον κοινοτοπίας.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη, πέρα από τη γλώσσα των πολιτικών, φαίνεται να έχει επηρεάσει, σε κάποιο βαθμό, και τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες προσλαμβάνουν την πολιτική επικοινωνία. Γι’ αυτό και όποιος σήμερα «τσαλακώνεται», ντύνεται διαφορετικά και μιλά στην καθομιλουμένη έξω από το καλογυαλισμένο κουτί, αφήνει μια γεύση αυθεντικότητας που μπορεί, πρόσκαιρα, να του προσθέτει επικοινωνιακούς πόντους, ενώ επί της ουσίας ενδέχεται να είναι αδαής, αναποτελεσματικός και πολιτικά ανίκανος.

Toυ Χαράλαμπου Ρωσσίδη – Διευθυντή Επικοινωνίας στη ΓΝΩΡΑ Σύμβουλοι Επικοινωνίας